СУҒОРИЛАДИГАН ЕРЛАРНИНГ МЕЛИОРАТИВ РЕЖМИНИ ОПТИМАЛЛАШТИРИШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ

СУҒОРИЛАДИГАН ЕРЛАРНИНГ МЕЛИОРАТИВ РЕЖМИНИ ОПТИМАЛЛАШТИРИШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ

Authors

  • Абдурасул Xакимов Андижон қишлоқ хўжалиги агротехнологиялар институти, т.ф.н., дотсент
  • Абдумуталиб Сирочов Андижон қишлоқ хўжалиги агротехнологиялар институти, докторанти

Keywords:

суғориш, мелиорация, дренаж, шўрланиш, сув-туз баланси, FAO-56, эвапотранспирация, сенсор мониторинги, NDVI.

Abstract

Ушбу мақолада суғориладиган ерларнинг мелиоратив режмини оптималлаштириш чора-тадбирлари масаласи гидрогеологик, сув-туз баланси ва агро-техникавий омиллар ўзаро боғлиқлигида кўриб чиқилди. Тадқиқотда FAO-56 стандартларига таянилган эвапотранспирация ҳисоб-китоблари, грунт сувлари сатҳини тартибга солиш, шўрювиш миқдорини мўлжаллаш, сенсорлар ва дистант зондлаш маълумотларини интеграциялаш каби ёндашувлар баҳоланди. Натижалардан маълум бўлишича, эвапотранспирацияга асосланган суғориш режалари, мониторингга таянган шўрювиш ва бошқариладиган дренаж тизимларини бирлаштириш орқали туз-нам режимини барқарорлаштириш, қишлоқ хўжалик экинларининг ишлаб чиқариш барқарорлигини таъминлаш ва сув сарфини қисқартириш мумкин. Моделлаштириш ва майдон тажрибалари маълумотлари замирида ишлаб чиқилган оптималлаштириш алгоритмигида суғориш даврийлиги, шўрювиш улуши, дренаж босқичлари, сув сифатининг агрономик чекловлари ҳамда иқтисодий ҳассослик таҳлили уйғунлаштирилди. Муҳокама қисмда сув-туз балансини назорат қилишда тармоқли сенсорлар, GIS ва NDVI/ECe координатли картографиянинг афзалликлари ва чекловлари кўрсатилди.

References

1. Allen, R. G.; Pereira, L. S.; Raes, D.; Smith, M. Crop Evapotranspiration: Guidelines for Computing Crop Water Requirements (FAO Irrigation and Drainage Paper 56). Rome: FAO, 1998. 300 бет.

2. Ritzema, H. P. (ed.). Drainage Principles and Applications (3rd ed.). Wageningen: ILRI, 2006. 1125 бет.

3. Rhoades, J. D.; Kandiah, A.; Mashali, A. M. The Use of Saline Waters for Crop Production (FAO Irrigation and Drainage Paper 48). Rome: FAO, 1992. 133 бет.

4. Ayers, R. S.; Westcot, D. W. Water Quality for Agriculture (FAO Irrigation and Drainage Paper 29, Rev. 1). Rome: FAO, 1985. 174 бет.

5. Freeze, R. A.; Cherry, J. A. Groundwater. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1979. 604 бет.

6. Ghassemi, F.; Jakeman, A. J.; Nix, H. A. Salinisation of Land and Water Resources: Human Causes, Extent, Management and Case Studies. Wallingford: CAB International, 1995. 526 бет.

7. Stuyt, L. C. P. M.; Dierickx, W.; Martínez Beltrán, J. Materials for Subsurface Land Drainage Systems (FAO Irrigation and Drainage Paper 60). Rome: FAO, 2000. 183 бет.

8. Костяков, А. Н. Основы мелиорации. Москва: Сельхозгиз, 1951. 456 бет.

Downloads

Published

2025-12-13

How to Cite

Xакимов А., & Сирочов , А. (2025). СУҒОРИЛАДИГАН ЕРЛАРНИНГ МЕЛИОРАТИВ РЕЖМИНИ ОПТИМАЛЛАШТИРИШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ. SCHOLAR, 3(15), 228–234. Retrieved from https://scholar-journal.org/index.php/scholar/article/view/176

Issue

Section

Articles
Loading...